Những điều cấm kỵ nơi công cộng tại Mỹ có thể khiến bạn gặp rắc rối với cảnh sát

Với nhiều người vừa đặt chân sang Mỹ, một vài hành động rất đỗi bình thường ở Việt Nam lại có thể trở thành lý do khiến họ bị cảnh sát nhắc nhở, phạt tiền hoặc thậm chí bị tạm giữ. Hệ thống luật pháp Mỹ được xây dựng theo từng tiểu bang, quận và thành phố, nên những điều cấm kỵ nơi công cộng ở Mỹ nhiều khi khác hẳn thói quen sinh hoạt mà chúng ta đã quen từ quê nhà. Bài viết sau đây của Newland USA tổng hợp những hành vi tưởng vô hại nhưng phạm luật ở Mỹ, giúp bạn nhận ra ranh giới giữa nếp sống thường ngày và việc vi phạm pháp luật, từ đó tránh được các rắc rối không đáng có trong giai đoạn đầu định cư. 

1. Vì sao người mới sang Mỹ dễ vướng vào các quy định nơi công cộng?

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở chỗ nước Mỹ không có một bộ luật thống nhất áp dụng cho toàn quốc trong sinh hoạt hằng ngày. Cùng một hành vi, ở tiểu bang này chỉ bị nhắc nhở nhưng ở tiểu bang khác lại bị lập biên bản. Thậm chí trong cùng một tiểu bang, quy định của từng thành phố cũng có thể khác nhau. Chính sự phân tán này khiến người nhập cư khó nắm bắt và dễ vô tình phạm lỗi. 

Bên cạnh đó, văn hóa ứng xử ở Mỹ đề cao ranh giới cá nhân, sự riêng tư và trật tự công cộng theo cách mà nhiều người Việt chưa quen. Vậy người Việt mới sang Mỹ cần tránh điều gì để không bị cảnh sát để ý? Câu trả lời bắt đầu từ việc hiểu rõ các nhóm hành vi phổ biến dưới đây, vốn là những điều không được làm ở Mỹ dù trông có vẻ rất đời thường. 

2. Uống rượu bia và mang đồ uống có cồn đã mở nắp nơi công cộng

Ở Việt Nam, việc cầm lon bia đi dạo hay uống rượu ngoài vỉa hè khá bình thường. Tại Mỹ thì ngược lại. Gần như mọi tiểu bang đều cấm mang đồ uống có cồn đã khui nắp trong khoang hành khách của xe hơi, kể cả khi bạn không phải người lái. Đây là quy định “open container” nhằm giảm tình trạng lái xe khi say. Theo tổng hợp của FindLaw, tính đến năm 2022 đã có 38 tiểu bang cùng Washington D.C. áp dụng quy định tương thích với luật liên bang, và người vi phạm có thể bị phạt tiền hoặc lãnh án tù tùy tiểu bang. 

Ở phạm vi ngoài xe, quy định về việc uống rượu bia trên đường phố, công viên hay bãi biển lại thay đổi theo từng địa phương. Một số nơi du lịch nổi tiếng như Las Vegas hay New Orleans cho phép, nhưng phần lớn thành phố khác lại cấm và có thể xử phạt hành chính. Điều đáng lưu ý là bạn không cần phải say mới bị phạt; chỉ riêng việc cầm một chai hoặc lon đã mở ở khu vực cấm cũng đủ để bị lập biên bản. Đây là một trong những điều cấm kỵ nơi công cộng ở Mỹ mà người mới sang thường bỏ qua vì cho rằng “chỉ uống chút thì có sao đâu”. 

3. Băng qua đường không đúng nơi quy định

Thói quen băng qua đường tùy tiện, len giữa dòng xe hay vượt đèn đỏ dành cho người đi bộ được gọi là “jaywalking”. Ở Mỹ, hành vi này bị xem là vi phạm luật giao thông dành cho người đi bộ tại phần lớn tiểu bang, và mức phạt thông thường dao động từ khoảng 20 đến 250 đô la cho lần đầu. 

Cần lưu ý rằng, luật này đang thay đổi. Một số nơi đã nới lỏng hoặc bãi bỏ việc xử phạt: Virginia đi đầu từ năm 2020, Nevada năm 2021, California áp dụng Đạo luật Freedom to Walk từ năm 2023, còn thành phố New York bắt đầu phi hình sự hóa từ giữa năm 2025. Tuy vậy, việc không bị phạt không đồng nghĩa với việc bạn được băng qua đường vô tội vạ; người đi bộ vẫn phải nhường đường cho xe và tránh gây nguy hiểm. Ở những thành phố đông đúc như New York, băng qua đường sai cách còn có thể làm giảm quyền lợi bồi thường nếu chẳng may xảy ra tai nạn. Đây chính là ví dụ điển hình cho nhóm những hành vi tưởng vô hại nhưng phạm luật ở Mỹ. 

4. Sử dụng cần sa nơi công cộng dù tiểu bang đã hợp pháp hóa

Đây là điểm gây nhầm lẫn nhiều nhất. Nhiều người nghĩ rằng cần sa đã hợp pháp trên toàn nước Mỹ, nhưng thực tế phức tạp hơn. Theo Congress.gov, ở cấp liên bang, cần sa vẫn bị xếp vào nhóm chất bị kiểm soát Schedule I. Cùng lúc đó, tính đến đầu năm 2026 đã có 24 tiểu bang cho phép sử dụng vào mục đích giải trí và 41 tiểu bang cho phép dùng trong y tế. 

Điều quan trọng cần nhớ: ngay cả ở nơi đã hợp pháp hóa, việc sử dụng cần sa ở nơi công cộng vẫn thường bị cấm và người dùng có thể bị phạt về hành vi gây rối trật tự. Ngoài ra, mang cần sa qua ranh giới tiểu bang, lên máy bay hoặc vào khu vực thuộc quyền quản lý liên bang là vi phạm dù ở bất kỳ đâu. Với người đang trong quá trình định cư hoặc xin Visa, dính líu đến cần sa có thể để lại hệ quả nghiêm trọng cho hồ sơ di trú. Đây là lý do cần sa luôn nằm trong danh sách những điều cấm kỵ nơi công cộng ở Mỹ đối với cộng đồng người nhập cư. 

5. Tụ tập, lảng vảng và gây rối trật tự công cộng

Hành vi đứng hoặc “lảng vảng” (loitering) quá lâu ở một nơi công cộng mà không có lý do rõ ràng cũng có thể bị xem là vi phạm ở nhiều địa phương. Theo LegalMatch, tùy khu vực, loitering có thể bị xử lý như tội nhẹ, kèm phạt tiền hoặc lao động công ích. Các quy định này thường mơ hồ và trao khá nhiều quyền quyết định cho cảnh sát, nên người mới sang dễ rơi vào tình huống bị hỏi han chỉ vì đứng chờ lâu trước cửa hàng tiện lợi. 

Gần với loitering là các lỗi về gây rối trật tự (disorderly conduct): la hét, gây ồn quá mức, cản trở giao thông hay có thái độ khiến người xung quanh cảm thấy bị đe dọa. Những lỗi này nghe rất nhẹ nhưng lại đủ để cảnh sát can thiệp. Do đó, nếu thắc mắc người Việt mới sang Mỹ cần tránh điều gì ở chốn đông người, câu trả lời đơn giản là giữ âm lượng vừa phải, không tụ tập gây chú ý và tôn trọng không gian chung, đặc biệt vào ban đêm. 

6. Chụp ảnh, quay phim người lạ và cách ứng xử khi quay phim cảnh sát

Việc chụp ảnh, quay phim vô tư nơi đông người là thói quen của nhiều người, nhưng ở Mỹ đây là việc khá nhạy cảm. Về nguyên tắc, theo ACLU, bạn có quyền chụp ảnh và quay phim những gì hiện diện công khai ở nơi công cộng, bao gồm cả cảnh sát và công chức đang làm nhiệm vụ, vì đây là quyền được Tu chính án thứ Nhất bảo vệ. Cảnh sát không được yêu cầu bạn xóa hình hay tịch thu thiết bị nếu không có lệnh của tòa. 

Tuy nhiên, quyền này đi kèm giới hạn. Bạn không được cản trở công việc của cảnh sát, không đứng chắn hoặc lại quá gần khu vực họ đang xử lý. Trên đất tư nhân, chủ sở hữu có quyền cấm quay phim, và nếu cố tình, bạn có thể bị buộc tội xâm phạm gia cư. Ngoài ra, việc ghi âm lén một số cuộc trò chuyện riêng tư có thể vướng luật nghe lén tùy tiểu bang. Với người lạ, dù chụp ảnh nơi công cộng không phạm luật, việc chĩa máy vào trẻ em hay người khác một cách khiếm nhã vẫn dễ gây hiểu lầm và gây mâu thuẫn không đáng có. Đây là nhóm tình huống thuộc những hành vi tưởng vô hại nhưng phạm luật ở Mỹ nếu vượt quá ranh giới cho phép. 

7. Để trẻ nhỏ một mình trong xe hoặc nơi công cộng

Ở Việt Nam, việc để con ngồi trong xe vài phút khi chạy vào cửa hàng là chuyện thường. Tại Mỹ, đây có thể là vi phạm nghiêm trọng. Theo tổ chức Kids and Cars Safety, hiện có khoảng 20 tiểu bang có luật cụ thể cấm để trẻ một mình trong xe, với mức phạt thường từ 100 đến 300 đô la, chưa kể án phí. Ở Florida, để trẻ dưới sáu tuổi một mình trong xe quá 15 phút bị xem là phạm luật. 

Nghiêm trọng hơn, nếu đứa trẻ gặp nguy hiểm, người lớn có thể bị truy tố về tội gây nguy hại cho trẻ em, thậm chí bị cơ quan bảo vệ trẻ em can thiệp. Lý do là nhiệt độ trong xe đóng kín có thể tăng vọt chỉ trong ít phút, gây nguy hiểm tính mạng. Tương tự, để trẻ nhỏ tự đi lại hoặc ở một mình nơi công cộng cũng có thể khiến phụ huynh bị chất vấn. Đây là một trong những điều cấm kỵ nơi công cộng ở Mỹ mà các gia đình có con nhỏ cần ghi nhớ ngay từ ngày đầu. 

8. Ứng xử đúng cách khi bị cảnh sát dừng xe hoặc tiếp cận

Cách phản ứng khi tiếp xúc với cảnh sát cũng quan trọng không kém bản thân hành vi. Khi thấy đèn hiệu, việc đầu tiên là tấp xe vào lề an toàn và ở yên trong xe trừ khi được yêu cầu bước ra. Bạn nên đặt hai tay ở nơi dễ thấy, chẳng hạn trên vô lăng, và tránh những động tác đột ngột như thò tay vào túi hay cúi xuống lấy đồ, vì điều này dễ khiến cảnh sát nghĩ bạn đang giấu vật gì đó. Theo án lệ Pennsylvania v. Mimms, cảnh sát có quyền yêu cầu bạn ra khỏi xe trong một cuộc chặn xe hợp pháp. 

Với nhiều người Việt, phản xạ thường thấy là xuống xe ngay để giải thích hoặc vội vàng lấy giấy tờ; nhưng ở Mỹ, hành động đó lại có thể bị hiểu sai. Hãy giữ bình tĩnh, nói rõ trước khi với lấy giấy tờ, và trả lời lễ độ. Đây là điểm mấu chốt trả lời cho câu hỏi người Việt mới sang Mỹ cần tránh điều gì: không phải chỉ tránh hành vi phạm luật, mà còn phải tránh những cử chỉ dễ gây hiểu lầm trong mắt cảnh sát Mỹ. 

9. Tổng hợp các nguyên tắc giúp bạn an toàn ở nơi công cộng

Nhìn lại, phần lớn rắc rối đến từ sự khác biệt về thói quen chứ không phải cố ý vi phạm. Để hạn chế nguy cơ, bạn có thể ghi nhớ vài nguyên tắc chung. Trước hết, hãy tìm hiểu luật của tiểu bang và thành phố nơi mình sinh sống, vì cùng một việc có thể hợp pháp ở nơi này nhưng bị cấm ở nơi khác. Thứ hai, luôn giữ trật tự, tôn trọng không gian riêng của người khác và không gây chú ý không cần thiết. Thứ ba, khi tiếp xúc với cảnh sát, hãy hợp tác một cách bình tĩnh, lễ độ và biết rõ quyền của mình. 

Việc chủ động nắm bắt những điều không được làm ở Mỹ ngay từ đầu sẽ giúp bạn hòa nhập nhanh hơn và tránh những hệ quả pháp lý có thể ảnh hưởng đến cả hồ sơ định cư. Hiểu đúng các quy định nơi công cộng tại Mỹ không chỉ giúp bạn an toàn mà còn thể hiện sự tôn trọng với cộng đồng mà mình đang gia nhập. 

10. Câu hỏi thường gặp về các quy định nơi công cộng tại Mỹ

Uống bia ngoài đường ở Mỹ có bị phạt không? Ở phần lớn thành phố, việc cầm đồ uống có cồn đã mở nắp nơi công cộng bị cấm và có thể bị phạt hành chính, dù vẫn có ngoại lệ ở một số nơi du lịch như Las Vegas hay New Orleans. 

Băng qua đường sai chỗ ở Mỹ có phạm luật không? Có, tại nhiều tiểu bang jaywalking vẫn bị phạt tiền, dù một số nơi như California hay New York đã nới lỏng việc xử phạt trong những năm gần đây. 

Quay phim cảnh sát ở Mỹ có hợp pháp không? Có, bạn có quyền quay phim cảnh sát đang làm nhiệm vụ ở nơi công cộng theo Tu chính án thứ Nhất, miễn là không cản trở công việc của họ. 

Cần sa đã hợp pháp thì hút ở nơi công cộng có sao không? Dù nhiều tiểu bang đã hợp pháp hóa, việc sử dụng cần sa nơi công cộng thường vẫn bị cấm, và cần sa vẫn là bất hợp pháp theo luật liên bang. 

11. Kết bài

Sự khác biệt giữa văn hóa và luật pháp hai nước khiến không ít người Việt gặp phải những tình huống dở khóc dở cười trong thời gian đầu ở Mỹ, chỉ vì làm theo thói quen cũ. Điều đáng mừng là hầu hết những điều cấm kỵ nơi công cộng ở Mỹ đều có thể phòng tránh nếu bạn dành thời gian tìm hiểu và điều chỉnh nếp sinh hoạt cho phù hợp. Việc nắm rõ ranh giới pháp lý ngay từ sớm không chỉ giúp bạn tránh phiền phức với cảnh sát mà còn tạo nền tảng vững chắc cho một cuộc sống ổn định, an toàn và tự tin nơi xứ người. Chuẩn bị kiến thức kỹ càng chính là bước đi thông minh nhất cho hành trình định cư lâu dài.